ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση γεννήθηκε για να αντιμετωπίσει την περιβαλλοντική κρίση που ήρθε στο προσκήνιο και απασχόλησε τη διεθνή κοινότητα κατά τη δεκαετία του 1960. Οι άξονες του θεσμικού και του παιδαγωγικού της πλαισίου καθορίστηκαν από μια σειρά διασκέψεων και εξειδικεύτηκαν, σύμφωνα με τις εκπαιδευτικές πολιτικές των χωρών που δεσμεύτηκαν να την εφαρμόσουν.
Ορόσημο στην πορεία της, αποτέλεσε η πρώτη Διακυβερνητική Διάσκεψη της Τιφλίδας, το 1977, κατά την οποία διαμορφώθηκε το βασικό θεωρητικό της πλαίσιο, διατυπώθηκαν οι σκοποί, οι διδακτικές προσεγγίσεις και οι κατευθυντήριες παιδαγωγικές αρχές. Κυρίως, όμως, αποσαφηνίστηκε η ανανεωτική και καινοτόμος φυσιογνωμία της, η οποία την έκανε αγαπητή τόσο στους  εκπαιδευτικούς, όσο και στους μαθητές.            
Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η Περιβαλλοντική έγινε ένα ποικιλόμορφο παιδαγωγικό κίνημα, ιδιαίτερα μετά τον επαναπροσδιορισμό της  Περιβαλλοντικής ως «Εκπαίδευσης για το Περιβάλλον και την Αειφορία ή Bιωσιμότητα» (Sustainability). 

Για να κατανοήσουμε το νέο προσανατολισμό της Περιβαλλοντικής, αναζητούμε το «πότε και με την πρωτοβουλία ποιων» η σύγχρονη κοινωνία, αποφάσισε να ασχοληθεί με την αειφορία ή βιωσιμότητα, επισημαίνοντας τις τρεις ακόλουθες ημερομηνίες ορόσημα:
1972, έκθεση για «τα όρια της ανάπτυξης» του Dennis H. Meadows, με τη χρηματοδότηση της Λέσχης της Ρώμης, ομάδα βιομηχάνων, επιστημόνων και πολιτικών,
1987, έκθεση της Παγκόσμιας Επιτροπής για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη,
1992, Συνδιάσκεψη του Ρίο που συγκάλεσε ο Ο.Η.Ε για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη.
Ερμηνεύοντας το περιεχόμενο των εκθέσεων και τα όσα ακούστηκαν στη συνδιάσκεψη του Ρίο, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε, ότι η σύγχρονη παγκόσμια κοινότητα αποφάσισε να ασχοληθεί με τη «βιωσιμότητα», αφορμώντας
α) από τη συνειδητοποίηση των σοβαρών διαταραχών στις βασικές συνθήκες, τα υλικά και την ενέργεια που είναι απαραίτητα για τη ζωή και
β) από την ανησυχία των προηγμένων κοινωνιών για τα μελλοντικά αναπτυξιακά τους σχέδια που στηρίζονται όχι μόνο στη διαχείριση αλλά και στον έλεγχο των παγκόσμιων πόρων, φυσικών και ανθρώπινων.
 
Για να γίνουν δεκτά από τους πολίτες της παγκόσμιας κοινότητας τα αναπτυξιακά σχέδια των οικονομικών κολοσσών (πολυεθνικών εταιριών-Νομικών Προσώπων ιδιωτικού χαρακτήρα) και των διεθνικών-διακρατικών και παγκόσμιων θεσμικών οργάνων (Νομικών Προσώπων δημόσιου χαρακτήρα),  επιστρατεύτηκαν  ιδέες δανεισμένες  από  την επιστήμη, όπως  ορθολογικότητα,  αντικειμενικότητα,  λειτουργικότητα  και  αξίες από το οπλοστάσιο του κυρίαρχου κοινωνικο-πολιτικού λόγου, όπως ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση, στις οποίες ενσωματώθηκε ως πρόταγμα-πλαίσιο η «βιωσιμότητα». Και, όπως ήταν αναμενόμενο επαναπροσδιορίστηκε η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση ως Εκπαίδευση για τη «Βιωσιμότητα».
Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, ως εκπαιδευτικοί, αν θα υποτάξουμε τη σκέψη των μαθητών μας σε δυνάμεις τόσο πρόδηλα εξωπαιδαγωγικές ή αν (ως εκπαιδευτικοί) θα  στραφούμε σε νέα πλαίσια διαπνεόμενα από οράματα για την Παιδεία και την Κοινωνία, όπως αυτό που γεννήθηκε από τη Σχολή της Φρανκφούρτης και τους διανοούμενους που στρατεύτηκαν στους κόλπους της. 
 
Βασική επιδίωξη της Σχολής της Φρανκφούρτης ήταν η κριτική ανάπτυξη της Διαλεκτικής του Marx με σκοπό να αποτελέσει μέσο ανάλυσης και κριτικής στάσης απέναντι στον πολιτισμό μας. Η επίσημη ονομασία της Σχολής ήταν «Κριτική Σχολή της Κοινωνίας» και οι ιδρυτές και τα μέλη της Σχολής, Horkheimer, Adorno, Fromm, Marcuse, Habermas, διαπνέονταν από την προσδοκία να συγκροτήσουν μια Κριτική Θεωρία που θα έβαζε τα θεμέλια μιας καθολικής κοινωνικής μεταβολής, αφού κύριο ζητούμενό της ήταν η ανάδειξη των σχέσεων εξάρτησης της προσωπικής ζωής από την κοινωνική και η ανάπτυξη των ικανοτήτων του ανθρώπου να τις αναγνωρίσει και να τις αμφισβητήσει.
Για την Κριτική Θεωρία, το ερώτημα «ποιο είναι το περιεχόμενο της γνώσης» και, συνεπώς, «ποιες πληροφορίες θα μεταφέρουμε μέσω της διδασκαλίας στους μαθητές μας», δεν έχει νόημα. Εκείνο που έχει νόημα είναι, να δημιουργούμε μαθησιακές καταστάσεις μέσω των οποίων οι μαθητές μας θα γίνονται ικανοί να παρατηρούν κριτικά την κοινωνία που φτιάξαμε, να εκφράζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα που τους γεννά και να διερευνούν συνεργατικά-διαλογικά τις προσδοκίες τους για μια διαφορετική κοινωνία.
 
Κατά μια έννοια, η Κριτική Θεωρία παραπέμπει στην κλασική αρχαιότητα όπου κάθε πράξη και σκέψη γίνονταν αυτόματα «Παιδεία», «πλαστουργική εργασία» πάνω στον άνθρωπο όχι ως άτομο αλλά ως «τύπο» ανθρώπου. Όπου, οι «μορφωτικές δυνάμεις» στρεφόταν με πάθος στην ηθική, την κοινωνία και την πολιτική, αφού η ζωή καθοριζόταν από την από κοινού σύμπραξη των πολιτών στο δημόσιο βίο και τις πολιτικές αποφάσεις και απαιτούσε πνευματικό σφρίγος, πολιτική, διανοητική και καλλιτεχνική παιδεία. Παραπέμπει, με άλλα λόγια, στον Κριτικό Στοχασμό πάνω στις πράξεις και τη ζωή του ανθρώπου, ο οποίος γεννήθηκε από τη σημαντικότερη παιδαγωγική φυσιογνωμία της ιστορίας της Δύσης, το Σωκράτη και τις σωκρατικές ιδέες.
Φαίνεται, λοιπόν, ότι η Κριτική Σκέψη του εικοστού αιώνα, αποκύημα του Κριτικού Στοχασμού της κλασικής αρχαιότητας και εμπλουτισμένη γόνιμα από τα σύγχρονα επιστημονικά πεδία της Θεωρίας των Πληροφοριών και της Επικοινωνίας, της Κυβερνητικής και της Θεωρίας του Γενικού Συστήματος, θα μπορούσε να αποτελέσει το πλαίσιο, όπου ο μαθητής θα ωριμάζει γνωστικά ώστε να γίνεται ικανός να συμπράττει στο δημόσιο βίο. Καθώς, δε, αρχή του δημόσιου βίου είναι ο διάλογος και η διαβούλευση, εμείς, από την πλευρά μας, προτείνουμε ένα Διδακτικό Μοντέλου που θεμελιώνεται στη «συνομιλία». 
 
Εικόνα53
 
 
 
 ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΣΕ ΣΥΝΕΔΡΙΑ ΚΑΙ ΣΥΜΠΟΣΙΑ  ΣΕ POWER POINT
 
 
Τα αρχεία που ακολουθούν αποτελούν προφορικές εισηγήσεις σε συνέδρια και συμπόσια.
 
 
 
ΣΧΕΔΙΑ PROJECTS ΠΟΥ ΕΚΤΥΛΙΣΣΟΝΤΑΙ ΣΕ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΣΕΙΣ  
 
 
 Τα αρχεία που ακολουθούν αποτελούν τα πρώτα σχέδια που δημιουργήσαμε, αναζητώντας τρόπους ικανούς να κάνουν τη Συστημική Σχεδίαση των projects όσο πιο απλή και κατανοητή γίνεται, χωρίς να χάνει τα βασικά θεωρητικά και παιδαγωγικά της θεμέλια.
 
 
Θέμα Πρώτο: «Η ύδρευση στην Πόλη μας»
  
 
Θέμα Δεύτερο: «Τουρισμός»

Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα που απασχολεί τις σύγχρονες κοινωνίες είναι ο τουρισμός, τόσο ως προς τα οικονομικά-εργασιακά οφέλη που δημιουργεί, όσο και ως προς τις συνέπειες που επιφέρει στα φυσικά και κοινωνικο-πολιτισμικά χαρακτηριστικά κάθε χώρας, περιοχής ή πόλης που επιδιώκει να αναπτυχθεί, προσελκύοντας επισκέπτες.

Για να διαμορφώσουμε την διδακτική μας πρόταση γύρω από αυτό το θέμα με τρόπο που να κινητοποιεί τα ενδιαφέρον των μαθητών, να στηρίζεται στις δικές τους προσωπικές εμπειρίες και να τους κάνει ικανούς να το σκεφτούν κριτικά, μεθοδικά και σε βάθος, χρειάζεται να την εξειδικεύσουμε με αφετηρία την πόλη τους και, στη συνέχεια να βοηθήσουμε τους μαθητές να την προβάλουν στο παγκόσμιο επίπεδο. Εμείς θα εξειδικεύσουμε την διδακτική μας πρόταση για μια περιβαλλοντική ομάδα ενός σχολείου των Αρχανών, της Νομαρχίας Ηρακλείου Κρήτης.

Εικόνα53

Ωστόσο, αυτή η εξειδίκευση δεν αρκεί. Αυτό γίνεται φανερό, αν σκεφτούμε ότι οι μαθητές των Αρχανών είναι δυνατό να προσεγγίσουν το ζήτημα του τουρισμού μέσα από δυο οπτικές. Μέσω της πρώτης οπτικής, θα σκεφτούν ως «τουρίστες» που θέλουν να ζήσουν την περιπέτεια, τις εμπειρίες και τη χαρά ενός μικρού ή μεγαλύτερου ταξιδιού με σεβασμό στη φύση και τις φυσικές και κοινωνικο-πολιτισμικές συνθήκες του προορισμού τους. Μέσω της δεύτερης οπτικής, θα σκεφτούν ως κάτοικοι των Αρχανών και θα θέσουν στο επίκεντρο τον τρόπο με τον οποίο η πόλη τους, προετοιμάζεται για να υποδεχτεί τουρίστες, καθώς και το «ποιοι αποφασίζουν και με ποιες διαδικασίες» και, βέβαια, τις συνέπειες της συγκεκριμένης τουριστικής πολιτικής πάνω στα φυσικά και κοινωνικο-πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Αρχανών. 

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 1

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ 2

  
Θέμα Τρίτο: «Κυκλοφοριακό»
 
 
 
 
 
 
    
 
 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s