Η ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΣΚΕΨΗ

Το να μιλήσουμε για τη Συστημική Σκέψη θεωρητικά δεν ήταν καθόλου εύκολο. Ήταν, όμως, εύκολο να δράσουμε πρακτικά ως εκπαιδευτικοί, σχεδιάζοντας και εφαρμόζοντας με άλλους εκπαιδευτικούς ή και μαθητές τα καινοτόμα εκπαιδευτικά προγράμματα.  Ωστόσο, επειδή νομίζουμε ότι κάποια στιγμή τα θεωρητικά ερωτήματα θα τα βρίσκαμε μποστά μας, αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε το ηλεκτρονικό αυτό βιβλίο. Γιατί ηλεκτρονικό; Μα διότι δεν μας εμπλέκει με εκδότες και πωλήσεις …. Γιατί βιβλίο; Μα για να μπορέσουμε να το χωρίσουμε σε κεφάλαια και να ξεκινήσουμε με το απαραίτητο θεωρητικό υπόβαθρο.

Το ηλεκτρονικό μας βιβλίο  απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς των δυο πρώτων βαθμίδων της εκπαίδευσης. Σ’ αυτούς που αναλαμβάνουν projects στο πλαίσιο των Σχολικών Δραστηριοτήτων και επιθυμούν να πειραματιστούν σε νέες προσεγγίσεις. Απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς οι οποίοι δε διστάζουν να φέρουν μέσα στη σχολική τάξη όλα τα ζητήματα που αναφύονται και απασχολούν την κοινωνία. Ζητήματα του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, της ανθρώπινης υγείας, της ανάπτυξης με όρους αειφορίας, της ξενοφοβίας, του ρατσισμού, της βίας και των διακρίσεων, της πνευματικής καλλιέργειας, της αισθητικής.

Απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι επιθυμούν να διαρρύξουν το οικολογικό κέλυφος που αγκαλιάζει την Περιβαλλοντική και να τη στρέψουν στις αιτίες που προκάλεσαν την οικολογική κρίση: στις ανθρώπινες επιλογές και αποφάσεις, στους αποφασίζοντες, τους ελέγχοντες, στους εμπειρογνώμονες. Απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς που αναγνωρίζουν την πολιτική και πολιτισμική βάση των περιβαλλοντικών ζητημάτων και συναρτούν την υπέρβασή τους με θεμελιώδεις αξίες, όπως είναι η αλληλεγγύη, η δημοκρατία, και η ανθρώπινη συνύπαρξη και συνεξέλιξη. Απευθύνεται στους εκπαιδευτικούς που αναζητούν τρόπους σχεδίασης του παιδαγωγικού γεγονότος, ικανούς να αναπτύσσουν την κριτική σκέψη των μαθητών και τον κριτικό στοχασμό πάνω στις πράξεις μας και προσβλέπουν στη διαμόρφωση του ενεργού πολίτη. Του πολίτη που ερμηνεύει κάθε όψη της ζωής στο πλαίσιο της λειτουργιάς των θεσμών, της παγκοσμιοποιημένης αγοράς και της μεταξύ τους σχέσης. Αλλά και ο πολίτης που στρέφεται συνειδητά στον «άλλο» για να μοιραστεί σκέψεις και προσδοκίες και συνενώνει με τον «άλλο» τις δυνάμεις του για έναν συνολικό κοινωνικό μετασχηματισμό.

Στο e.book που αναρτήσαμε στον ιστότοπό μας περιλάβαμε σχέδια για τρία projects, τα οποία εντάσσονται στη Συστημική Σκέψη που θεμελιώνεται κριτικά ή στη Συστημική του Παρατηρητή. Τη Συστημική του Παρατηρητή, θα την περιγράφαμε με τρεις αρνήσεις και ισάριθμες καταφάσεις, ως ένα πλαίσιο σκέψης, όπου:

  1. δεν μιλούμε για τη γνώση αλλά για την γνωσιακή ή παρατηρησιακή διαδικασία
  2. δεν αναλύουμε την πραγματικότητα σε φυσική και κοινωνική αλλά σε Συστήματα-Παρατηρητές, συνειδησιακά (Φυσικά Πρόσωπα) και κοινωνικά (Νομικά Πρόσωπα),
  3. δεν χαρακτηρίζουμε τον κόσμο μας ως «αντικειμενικό», αφού ό,τι και αν λέγεται γι’ αυτόν, «λέγεται από έναν Παρατηρητή»*
  4. πραγματευόμαστε τον κόσμο μας ως ένα κοινωνικο-πολιτικό και πολιτισμικό δημιούργημα
  5. επιλέγουμε επίπεδα ανάλυσης στη βάση του «ποιος» αποφασίζει και αποφαίνεται για τα κοινωνικά δρώμενα
  6. οικοδομούμε τη συνεργατικότητα – δημοκρατικότητα ως προϋπόθεση ενός συνολικού μετασχηματισμού της κοινωνίας.

*«everything said, is said by an observer», Maturana, Varela, Autopoesis,1975, 1988

Τη Συστημική του Παρατηρητή, την εφαρμόσαμε ερευνητικά (Έρευνα-Δράση) με εκπαιδευτικούς της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που εκπονούν προγράμματα Περιβαλλοντικής και Αγωγής Υγείας για δυο χρόνια (2005-07) και τη «διδάξαμε βιωματικά» σε σεμινάρια που έγιναν με τη συνεργασία πολλών ΚΠΕ και Διευθύνσεων Εκπαίδευσης.

Όλη αυτή η εμπειρία μας ώθησε στο εγχείρημα της δημιουργίας αυτού του ηλεκτρονικού βιβλίου, το οποίο χωρίσαμε στα τέσσερα αρχεία που ακολουθούν και σας περιμένουν να τα «ανοίξετε», να τα μελετήσετε και να τα κρίνετε……  

Τα προτεινόμενα σχέδια έχουν ως αφετηρία τρεις πόλεις της χώρας μας: την Καλαμάτα, τη Δράμα και τα Χανιά και μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα από τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές αυτών των πόλεων.  Για όλους τους άλλους συναδέλφους και τους μαθητές που θα θελήσουν να δοκιμάσουν τη διδακτική μας πρόταση, θα λέγαμε, ότι δεν έχουν παρά να αντικαταστήσουν τον πολεοδομικό χάρτη της Καλαμάτας ή της Δράμας ή των Χανίων με τον πολεοδομικό χάρτη της πόλης τους, κυρίως, κατά τη δεύτερη φάση. Και εκεί επάνω να τοποθετήσουν τις δικές τους μαρτυρίες. Το ίδιο θα χρειαστεί να κάνουν και στην τρίτη φάση, τοποθετώντας το δικό τους Δήμο ή Κοινότητα, τη δική τους Νομαρχία και τη δική τους Διοικητική Περιφέρεια και παρακολουθώντας τις αλλαγές στα εθνικά, τα ευρωπαϊκά και τα παγκόσμια θεσμικά όργανα.  Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι τον διδακτικό σχεδιασμό για το δάσος, τα απορρίμματα και τη διατροφή, μπορούν να τον αξιοποιήσουν όλοι οι εκπαιδευτικοί και όλοι οι μαθητές, όπου και αν ζουν, σε όποια πόλη, μικρή ή μεγάλη, από τα Δωδεκάνησα μέχρι την Ήπειρο και από τον Έβρο μέχρι τα Ιόνια Νησιά.Στα αρχεία που ακολουθούν θα μπορέσετε να βρείτε τα σχέδια των τριών projects, αναπτυγμένα σε διδακτικές φάσεις.

Σημείωση: κάποια από τα στοιχεία που θα συναντήσετε στα κείμενά μας θα έχουν πιθανό αλλάξει (π.χ. δομές, πρόσωπα). Ωστόσο, η πορεία της σκέψης και τα παιδαγωγικά εργαλεία μένουν τα ίδια.

e.book Συστημική Σκέψη, από το Λύκειο ως το Δημοτικό, Εισαγωγή (Τα θεωρητικά)

 e.book Συστημική Σκέψη,το Δάσος (Πρώτο ενδεικτικό project)

e.book, Συστημική Σκέψη, τα Απορρίμματα  (Δεύτερο ενδεικτικό project)

e.book Συστημική Σκέψη, η Διατροφή  (Τρίτο ενδεικτικό project)

 

To e.book που δημιουργήσαμε συνοδεύεται από δυο αρχεία pptx. Το πρώτο αρχείο, το ονομάσαμε info power point επειδή περιλαμβάνει εκείνες τις απαραίτητες πληροφορίες που θα αναζητούσαν οι μαθητές στο διαδίκτυο, αν ασχολούνταν με το Δάσος, τα Απορρίμματα ή τη Διατροφή. Το δεύτερο αρχείο, το ονομάσαμε action power point επειδή αποτελεί έναν «οδηγό» για τις δραστηριότητες που θα πραγματοποιήσουν οι μαθητές, καθώς και για τον τρόπο με τον οποίο θα καταγράψουν το εγχείρημα στο σύνολό του.

info power point ΔΑΣΟΣ, ΔΙΑΤΡΟΦΗ, ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ

 action power point ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Σημείωση 1η: το αρχείο info power point δημιουργήθηκε πριν από πέντε χρόνια. Από τότε κάποια από τα στοιχεία που περιλαμβάνει, ιδίως όσα αφορούν στη δημόσια διοίκηση έχουν αλλάξει. Ο τρόπος, ωστόσο, με τον οποίο σκεφτόμαστε παραμένει ίδιος. Ίδιος παραμένει και ο ρόλος των δομών παρά την αλλαγή της ταυτότητάς τους και των προσώπων που τις στελεχώνουν. Και τα δυο αρχεία pptx χρειάζονται περίπου δύο λεπτά για να «κατεβούν».

Σημείωση 2η:  Στο e.book που έχει αναρτηθεί σ’ αυτήν τη σελίδα αλλά και κυρίως στα δυο αρχεία (info και action power point)  αφιερώσαμε πολύ χρόνο και πολλή αγάπη. Θα ήταν μεγάλη η χαρά μας αν τα αξιοποιούσατε με τους μαθητές σας είτε αυτούσια είτε αποσπασματικά. Θα λυπόμαστε, όμως, αν τα βλέπαμε να κυκλόφορούν (τόσο αυτά τα αρχεία, όσο και όλα όσα περιέχονται στον ιστότοπό μας) με σβυσμένα τα ονόματα των ανθρώπων που συνεργάστηκαν για τη δημιουργία τους. Ευτυχώς, μέχρι τώρα νιώσαμε μόνο τη χαρά της προσφοράς μας και την τιμή να είμαστε (διαδικτυακά)  συνεργάτες σας……

 

24 Μαΐου 2014: νέα αρχεία στη σελίδα της Συστημικής Σκέψης: μια μελέτη-πρόταση για την Εκπαίδευση με στόχο τη Βιωσιμότητα.  

Στα τρία πρώτα αρχεία που ακολουθούν θα μπορέσετε να διαβάσετε τη μελέτη-πρόταση της ομάδας, καθώς και την πιλοτική της εφαρμογή.

Ομάδα Μελέτης: Κωνσταντίνα Σχίζα, Παύλος Κοσμίδης, Δημήτρης Ξέγευνος

Θέμα της μελέτης-πρότασης: Η Συστημική Προσέγγιση, ως προϋπόθεση της Βιωσιμότητας

Θέμα της πιλοτικής εφαρμογής: ΟΙ Ενεργειακές μας Επιλογές και οι Συνέπειές τους

Σχολεία της πιλοτικής εφαρμογής: 7ο Δημοτικό και στο 7ο Γυμνάσιο Αθηνών 

Σχολικό Έτος: 2010-11

Εικόνα 300

ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ, ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΣΥΣΤΗΜΙΚΗ ΣΚΕΨΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ,ΤΡΙΤΟ ΜΕΡΟΣ

 Τα δυο αρχεία pptx που ακολουθούν είναι δυο Action Power Point Οδηγοί που ετοιμάσαμε για το 7ο Δημοτικό και το 7ο Γυμνάσιο. Αυτά τα δυο αρχεία-οδηγοί  βοήθησαν (α) στην οργάνωση των δραστηριοτήτων που πραγματοποίησαν οι μαθητές και (β) στην καταγραφή του εγχειρήματος, προκειμένου να παρουσιαστεί μετά από την ολοκλήρωσή του. Μπορείτε να τα δείτε και να τα αξιοποιήσετε με τον δέοντα τρόπο.

ΔΗΜΟΤΙΚΟ Action Power Point ΟΔΗΓΟΣ

ΓΥΜΝΑΣΙΟ Action Power Point ΟΔΗΓΟΣ

Κάθε αρχείο χρειάζεται 4 λεπτά για να ανοίξει.

Το τελευταίο για την ώρα αρχείο που μπορείτε να δείτε αφορά στην αξιολόγηση της πιλοτικής εφαρμογής της μελέτης-πρότασης. Και από αυτό το αρχείο θα μπορούσατε να πάρετε ιδέες και να τις προσαρμόσετε στις δικές σας ανάγκες.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s